Satmara Niyes

גאר שטארקע דב"ק דברי הדרכה דברים קילורין לעינים זענען געהערט געווארן היינט מוצ"ש דורכ'ן מנהיג ישראל כ"ק מרן רבינו הגה"ק שליט"א ביים דינער לטובות מוסדותינו הק' בבארא פארק איבער די דרך המלחמה און די יעצטיגע צייטן קעגן די גזירת החינוך, ווי די רבי האט קלארגעשטעלט אז מען מיז שטיין 'פעלזן פעסט' און זיך נישט אוועקרירן פון די ביז יעצטיגע סדר ותוכן הלימודים און אז מען מיז ווייזן די ריקן פאר די רעגורונג און זיך נישט געפעלן פאר זיי.

צום ערשט האט די רבי ארומגערעדט א לענגערע צייט בדברי שבח פאר די הנהלת המוסדות וואס האבן געהאלטן אפען די מוסדות במסירת נפש און דערמיט געוויזן פאר די רעגורונג אז זיי האבן צוטיען מיט א 'עם קשה עורף' ווי מען האט טאקע געזען אז די רעגורונג האט זיך געבראכן, און דאס דארף מיר טיען מען דארף אראפ שטעלן א אומ-בויגזאמע שטעלע פונעם יהדות החרדית אז מען גייט גארנישט משנה זיין און אונזער חינוך, ווי די רבי האט אויסגעשריגן צום רעגורונג "..אונז האמיר א חינוך א גיטע חינוך, זייער חינוך טויגט נישט 'אונזער חינוך איז משופרא דשופריא' און די רעגורונג זאל וויסן אז אונז גיימיר נישט טוישן נישט 'די יארן ווען מען זאל לערנען' און נישט 'די שעות' און נישט 'די ספר מיט די תוכן הלימודים' אזויווי סגעווען ביז היינט וועט זיין ווייטער.."
דאן האט די רבי ארויסגעטראטן קעגן די נייע לימוד פון "קאמאן קאר" ווי די רבי האט דערמאנט אז ער האט זיך נישט אריינגעלאזט און דעם ענין און האט נישט קיין מיינונג לא לכאן ולא לכאן ווייל סאיז נישט קיין נפק"מ להלכה!
"דערביי האט די רבי געזאגט די קלארע הוראה: "ביי מיר שטייט א ווארט פונעם פעטער ז"ל לגבי די לימודי חול מען מעג לערנען מיט די קינדער לימודי חול אבער מען זאל אכטונג געבן אז "סזאל נישט ווערן געשמאק און נישט צוענדיג" און דעי נייע תוכן הלימודים "דאס איז אז סזאל ווערן געשמאק און ציענדיג" במילא איז עס ביי אונז 'פסול'
'צו עס איז יא כשר צו עס איז נישט כשר' איז אונז נישט נוגע לדינא ביי אונז ליגט די הוראה פונעם פעטער ז"ל.
ביי אונזערע מוסדות וועט מען לערנען לימודי חול ווי די רעגורונג פאדערט, אבער די ביכלעך וואס מען האט געלערנט פאר 20 יאר צוריק!

דערביי האט זיך די רבי געוואונדן צו געוויסע עסקנים וואס טיען מאכן פשרות מיט די לימודים און די רבי אויסגעשריגן צו זיי סאיז א "טעות גדול" ווייל דאס מיינט אז זיי טיען אנערקענען פאר די רעגורונג אז סאיז דא א פלאץ ווי מען דארף זיך פארבעסערן, "אונז זאג מיר פאר די רעגורונג אונזער חינוך איז גוט און די רעגורונג זאל נישט אריינזאגן קיין דעות ווי אזוי צו פירן אונזער חינוך"
די דרך פון די אגודיסטישע פארטיי איז צו מאכן פשרות, 'דעי עסקנים זענען פארבינדן צו אגודיסטן' וויל איך זיי בעטן "זייטס נישט קיין אגודיסטן!! און מאכטס נישט קיין פשרות!!! אז עטץ וועט ארויסקומען מיט א פשרה וועט עטץ ארויסגיין 'ללעג ולקלס'!! 'כלל ישראל וועט נישט מקבל זיין קיין פשרות'
מיט דעם וואס עטץ ברענגטס אריין די נייעה שיטה פון לימודי חול ווילט עטץ געפעלן פאר די רעגורונג, "אונז וויל מיר נישט געפעלן" 'ווייל סאיז נישט קיין נפק"מ וואס זיי זאגן יא, און וואס זיי זאגן נישט,
אונז וועל מיר נישט משנה זיין און מען טאר נישט משנה זיין.